การวิเคราะห์สถานการณ์ธุรกิจ เปรียบเสมือนการตรวจสุขภาพของธุรกิจ ช่วยให้ผู้ประกอบการเข้าใจภาพรวมของธุรกิจ จุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส และอุปสรรค ที่ธุรกิจกำลังเผชิญอยู่
ข้อมูลเหล่านี้จะช่วยให้ผู้ประกอบการตัดสินใจได้อย่างมีข้อมูล วางแผนกลยุทธ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ และนำพาธุรกิจไปสู่ความสำเร็จ
SWOT Analysis
ในบทความนี้เราจะได้เรียนรู้การวิเคราะห์ธุรกิจจากการเขียน SWOT Analysis เราจะได้วิเคราะห์สถานการณ์ธุรกิจ ทั้งการวิเคราะห์ปัจจัยภายใน (Internal Analysis) และการวิเคราะห์ปัจจัยภายนอก (External Analysis)
การวิเคราะห์ปัจจัยภายใน (Internal Analysis)
จะมุ่งเน้นไปที่การวิเคราะห์จุดแข็ง จุดอ่อน ทรัพยากร และความสามารถของธุรกิจ ข้อมูลเหล่านี้สามารถวิเคราะห์ได้จากแหล่งข้อมูลภายในองค์กร เช่น งบการเงิน รายงานผลประกอบการ ข้อมูลทรัพยากรบุคคล ข้อมูลลูกค้า ข้อมูลคู่แข่ง เป็นต้น
โดยปัจจัยภายในนี้ เราจะวิเคราะห์ 2 มุม คือ Strenghts และ Weaknesses
จุดแข็ง (Strenghts)
เป็นเรื่องของภายในธุรกิจของเราว่า เรามีดีอะไร มีข้อได้เปรียบอะไรที่เหนือกว่าคู่แข็งของเรา เรามีอะไรที่เรามีแต่คู่แข่งไม่มี
จุดอ่อน (Weaknesses)
เป็นเรื่องของภายในธุรกิจของเราว่า เรามีจุดอ่อนอะไร อะไรที่คู่แข่งของเราทำได้ดี อะไรที่เราไม่มีแต่คู่แข่งมี เพื่อนำมาวิเคราะห์ว่า เราจะปรับปรุงอะไร หรือ จะมองข้ามอะไรไป (ไม่ไปแข่งด้วย)
การได้มาาซึ่ง 2 ข้อนี้ จะช่วยให้เราสามารถรู้ได้ว่าเราควรทำอะไร ควรทำการตลาดแบบไหน ควรปรับปรุง หรือ ขยี้เรื่องไหน ซึ่งมันจะเกี่ยวโยงกับเรื่องของ value proposition ที่เราต้องการส่งมอบคุณค่าให้แก่ลูกค้าของเรา เอาสิ่งเหล่านี้มาทำให้ลูกค้าอยากใช้ผลิตภัณฑ์ของเรา ไม่ไปใช้ของคู่แข่ง
รวมถึง เราได้ประเมินจุดอ่อนของเรา หรือ จุดแข็งของคนอื่น สิ่งที่เราไม่มีแต่คนอื่นมี ทำให้เรารู้ได้ว่าในแผนของปีนี้เราจะปิดจุดอ่อนเรื่องไหนของเราได้บ้าง ซึ่งทำได้ทั้งสองอย่าง คือ ทำให้จุดอ่อน ทำได้ดีขึ้น หรือ เสริมจุดแข็งของเราให้แข็งยิ่งขึ้น หรือ อาจจะหลีกเลี่ยงจุดแข็งของคู่แข่ง ไปเน้นจุดแข็งเรื่องอื่นก็ได้
การวิเคราะห์ปัจจัยภายนอก (External Analysis)
เป็นการมุ่งเน้นไปที่การวิเคราะห์โอกาส อุปสรรค เทรนด์ และสภาพแวดล้อมภายนอกที่อาจส่งผลต่อธุรกิจ ข้อมูลเหล่านี้สามารถวิเคราะห์ได้จากแหล่งข้อมูลภายนอกองค์กร เช่น ข่าวสาร บทความ รายงานวิจัย ข้อมูลเศรษฐกิจ ข้อมูลประชากร ข้อมูลคู่แข่ง เป็นต้น
โดยปัจจัยภายในนี้ เราจะวิเคราะห์ 2 มุม คือ Opportunities และ Threats
โอกาศ (Opportunities)
มีแนวโน้มหรือการเปลี่ยนแปลงในตลาดอะไรบ้าง ซึ่งเป็นการมองไปภายนอกเพื่อมองหาโอกาศใหม่ๆ ที่กำลังจะเกิดขึ้น ซึ่งโอกาศเหล่านี้จะไม่สามารถหาได้เลย ถ้าเราไม่ออกไปเปิดหูเปิดตา หรือ อ่านข่าว หาความรู้ ซึ่งเราต้องทำ SWOT Analysis บ่อยๆ
อุปสรรค์ (Weaknesses)
เป็นตัวที่ตรงข้ามกับโอกาศ คือ ส่งที่เรากำลังมองหาสิ่งที่ส่งผลร้ายต่อเรา เช่น การเกิดขึ้นมาใหม่ของคู่แข่ง กฏหมายเปลี่ยนไป เทรนผู้บริโภคที่เปลี่ยนไป เรามองว่าเป็นภัยคุกคาม
สิ่งเหล่านี้เป็นปัจจัยภายนอกที่เราไม่สามารถควบคุมได้ หน้าที่ของเราต้องมองหาว่า อะไรบ้างที่เป็นโอกาศที่เราต้องไปคว้า ผลลัพธ์ที่ดีขึ้น และ อะไรบ้างที่เป็นอุปสรรค์จะได้ระวังตัวไว้ก่อน
เรานำ SWOT Analysis มาใช้ยังไงได้บ้าง เช่น
- Strengths: โปรโมตจุดแข็งของเรา จัดกิจกรรมเพื่อดึงลูกค้ากลับมาซื้อซ้ำ
- Weaknesses: เพิ่มบางอย่างเข้าไป เพื่อขยายฐานลูกค้า อาจจะทำเป็นฤดูการก็ได้, เพิ่มการเทรนนิ่ง หามันให้เจอ แต่จะแก้ไขหรือไม่ก็ขึ้นอยู่กับเราเลย
- Opportunities: ขยายเวลาหรือพื้นที่เพื่อให้เข้าถึงลูกค้ามากขึ้น
- Threats: ออกแบบสินค้าหรือบริการที่แยกออกมา
สิ่งสำคัญให้การทำ SWOT Analysis คือ การทำบ่อยๆ โดยเฉพาะปัจจัยภายนอก ที่เราต้องหมั่นเช็คข้อมูล เพื่อให้สามารถปรับเปลี่ยนกลยุทธได้อย่างรวดเร็ว อาจจะเป็นทุกรายไตรมาส หรือ ทุกครึ่งปี หรือ ทุกปี ขึ้นอยู่กับเราเลย